Google’ın yapay zekâ destekli alışveriş ajanları için duyurduğu Universal Commerce Protocol, tüketici hakları ve fiyatlandırma politikaları açısından yeni bir tartışmanın fitilini ateşledi. Tüketici ekonomisi alanında faaliyet gösteren bir düşünce kuruluşu, protokolün “kişiselleştirilmiş fiyatlandırma” riskleri taşıdığını savunurken, Google iddiaları kesin bir dille reddetti.
“Kişiselleştirilmiş upselling” eleştirisi
Tüketici ekonomisi odaklı düşünce kuruluşu Groundwork Collaborative’in direktörü Lindsay Owens, sosyal medya platformu X’te paylaştığı ve kısa sürede yüz binlerce kez görüntülenen gönderisinde Google’ın AI alışveriş planlarının tüketiciler için olumsuz sonuçlar doğurabileceğini öne sürdü.
Owens, Google’ın arama ve Gemini gibi AI ürünlerine alışveriş entegrasyonu sırasında kullanıcı sohbet verilerinin analiz edilerek daha pahalı ürünlere yönlendirme yapılabileceğini savundu. Google’ın yol haritasında yer alan “upselling” özelliğinin, AI alışveriş ajanları üzerinden tüketicilere daha yüksek fiyatlı ürünler sunmak için kullanılabileceğini belirtti.
Google: “Fiyat yükseltme söz konusu değil”
Owens’ın iddiaları üzerine Google hem kamuoyuna açık bir açıklama yaptı hem de TechCrunch’a konuştu. Şirket, fiyatlandırma konusunda katı kurallara sahip olduğunu vurgulayarak, satıcıların Google üzerinden kendi sitelerindekinden daha yüksek fiyat göstermesinin kesinlikle yasak olduğunu belirtti.
Google’a göre “upselling” kavramı, tüketicilere ilgi duyabilecekleri daha premium ürün seçeneklerini sunmaktan ibaret. Şirket ayrıca “Direct Offers” adlı pilot uygulamanın yalnızca indirimli fiyatlar veya ücretsiz kargo gibi ek avantajlar sunmak için kullanılabildiğini, fiyat artırımı amacıyla kullanılamayacağını ifade etti.
Google CEO’su Sundar Pichai, protokolü tanıttığı National Retail Federation etkinliğinde, yeni üye indirimleri ve sadakat bazlı fiyatlandırma gibi esnek modellerden söz etmişti. Ancak Google, bu modellerin bireysel kullanıcı verilerine dayalı fiyat artırımı anlamına gelmediğini savunuyor.
“Gözetim temelli fiyatlama” endişesi
Owens’ın asıl uyarısı ise daha uzun vadeli bir riske işaret ediyor. Büyük teknoloji şirketlerinin geliştirdiği AI alışveriş ajanlarının, ileride kullanıcıların sohbet geçmişi ve alışveriş alışkanlıklarını analiz ederek “ödemeye razı oldukları” fiyata göre özel fiyatlar sunabileceğini belirtiyor. Owens bu yaklaşımı “gözetim temelli fiyatlama” olarak tanımlıyor.
Google, mevcut sistemlerinde böyle bir yetenek olmadığını söylese de, şirketin temel iş modelinin reklam ve satıcı hizmetlerine dayanması tartışmaları canlı tutuyor. Geçtiğimiz yıl bir federal mahkemenin Google’ı rekabet karşıtı uygulamalar nedeniyle bazı arama motoru iş pratiklerini değiştirmeye zorlaması da bu şüpheleri güçlendiren unsurlar arasında yer alıyor.
AI alışverişte bağımsız çözümler öne çıkabilir
Uzmanlara göre, AI destekli alışveriş araçlarının yaygınlaşması kaçınılmaz. Ancak büyük teknoloji şirketlerinin hem satıcılara hem de tüketici verilerine aynı anda hizmet vermesi, çıkar çatışması riskini artırıyor. Bu durum, daha bağımsız ve tüketici odaklı AI alışveriş çözümleri geliştiren girişimler için yeni fırsatlar yaratabilir.
Şimdilik uzmanlar, AI destekli alışveriş dünyasında klasik uyarının geçerliliğini koruduğunu belirtiyor: Alıcı dikkatli olmalı.