Mastercard’ın yeni raporu, yapay zekanın finansı nasıl dönüştürdüğünü ve Türkiye’nin güçlü strateji, pazar potansiyeli ve yetenekle “yapay zeka ülkesi” olma iddiasını analiz ediyor.
Mastercard, Türkiye’deki 30. yılı kapsamında yayımladığı “Finansal Hizmetler Sektöründe Yapay Zekânın Dönüştürücü Rolü” raporuyla hem dünya finansını hem de Türkiye’nin yapay zeka potansiyelini masaya yatırdı. İstanbul’da açıklanan rapor, yapay zekânın müşteri deneyiminden dolandırıcılıkla mücadeleye kadar finansın her katmanını dönüştürdüğünü vurgularken, Türkiye’nin doğru adımlarla “yapay zeka ülkesi” olabileceğine dikkat çekiyor.
Mastercard’ın raporu: yapay zeka artık finansın altyapısı
Mastercard Danışmanlık Hizmetleri’nin hazırladığı rapor, akademik çalışmaların yanı sıra finans sektöründeki karar vericilerle yapılan anketlere dayanıyor. Rapora göre yapay zeka; müşteri hizmetleri, dolandırıcılık tespiti, yatırım danışmanlığı ve operasyonel verimlilik alanlarında artık ek bir seçenek değil, finansal hizmetlerin yeni altyapısı olarak görülüyor.
Yapay zeka destekli kişiselleştirme, müşterilerle tüm temas noktalarında –mobil uygulama, çağrı merkezi, şube deneyimi– “standart” hale geliyor. Her işlem, her etkileşim, daha fazla veri ve daha iyi modellerle anlık olarak yeniden şekilleniyor. Mastercard, bu dönüşümün ancak stratejik liderlik, sektörler arası işbirliği ve “sorumlu inovasyon” çerçevesiyle kalıcı değer üretebileceğini vurguluyor.
Dünyadan örnekler: 700 kişilik çağrı merkezi yerine yapay zeka
Raporda, yapay zekânın somut etkisini gösteren küresel örnekler öne çıkarılıyor. İsveçli bir fintek şirketinde kullanılan yapay zeka asistanları, müşteri hizmetleri sohbetlerinin üçte ikisini yönetiyor; bu performans, 700 tam zamanlı çalışanın işine denk geliyor. Sistem 35 dilde 7/24 hizmet verirken, müşteri memnuniyetini de yukarı çekiyor.
Bir diğer örnekte, ABD merkezli bir nakliyat ve tedarik zinciri şirketi, yapay zeka destekli rota optimizasyonuyla yılda 100 milyon mil daha az yol katediyor ve 300–400 milyon dolar arası maliyet tasarrufu sağlıyor.
Bu örnekler; bankacılıktaki kredi skorlama, sigortadaki hasar yönetimi veya ödeme kuruluşlarındaki risk motorları için Türkiye’de de ölçeklenebilecek modeller sunuyor.
Dolandırıcılıkla mücadelede yapay zeka kalkanı
Mastercard’ın yapay zeka çözümleri, finansal sistemdeki güvenlik cephesinde de ciddi kazanımlar sağlıyor. Rapora göre, bazı müşterilerde dolandırıcılık oranları yüzde 57’ye varan oranlarda azalırken, kart ihraç eden kuruluşlar için “yüksek riskli uyarılar” yüzde 58 oranında düşüyor. Kart kabul eden taraflarda ise yıllık dolandırıcılık tutarında 50 milyon dolarlık azalma yakalanabiliyor.
Bu tablo, Türkiye’de kartlı ödeme hacmi hızla büyürken bankalar ve ödeme kuruluşları için yapay zekanın sadece maliyet değil, aynı zamanda güven ve itibar aracı haline geldiğini gösteriyor.
Türkiye’nin yapay zeka pazarında yükselen konumu
Raporda, Türkiye’nin küresel yapay zeka pazarında “yükselen pazar” olarak konumlandığı vurgulanıyor. Güçlü kamu stratejisi, artan özel sektör ilgisi ve canlı girişim ekosistemi bu konumun temelini oluşturuyor.
Ulusal Yapay Zekâ Stratejisi 2021–2025 ile Türkiye; nitelikli insan kaynağının artırılması, araştırma merkezlerinin güçlendirilmesi ve kamu–özel sektör işbirliklerinin teşviki gibi başlıklarda net hedefler koymuş durumda.
Bağımsız analizlere göre Türkiye yapay zeka pazarının büyüklüğü 2024’te yaklaşık 1,62 milyar dolar seviyesine ulaşıyor; 2030’a kadar yıllık bileşik büyüme oranının yüzde 28’in üzerinde olması ve pazar hacminin 7,37 milyar dolara çıkması bekleniyor.
Ayrı bir çalışma, üretken yapay zekânın doğru şekilde benimsenmesi halinde Türkiye’nin on yıl içinde GSYH’sine yüzde 5’e kadar ek katkı sağlayabileceğini; bu dönüşümün ertelenmesi durumunda katkının yüzde 1’e kadar düşebileceğini ortaya koyuyor.
Bu veriler, Mastercard’ın “Türkiye’nin yapay zeka pazarındaki potansiyeli yüksek” tespitini sayısal olarak destekliyor.
Türkiye yapay zeka ülkesi olur mu?
Mastercard’ın raporu, Türkiye için bir “yol haritası iskeleti” de sunuyor. Buna göre Türkiye’nin yapay zeka ülkesine dönüşmesi için beş kritik eksende ilerlemesi gerekiyor:
Altyapı inşa etmek:
Yüksek performanslı hesaplama kapasitesi, bulut altyapısı ve güvenli veri merkezleri olmadan finansal yapay zeka uygulamalarını ölçeklendirmek mümkün değil.Yetenek geliştirmek:
Veri bilimci, makine öğrenmesi mühendisi ve ürün yöneticisi açığı, sadece bankaların değil fintech’lerin de önündeki en büyük fren. Üniversite–sektör işbirliği ve yeniden beceri kazandırma programları kritik.Düzenlemeleri etkinleştirmek:
Kvkk, açık bankacılık, dijital kimlik ve yapay zeka regülasyonlarının hem tüketiciyi koruyan hem de inovasyonu boğmayan bir dengede tasarlanması gerekiyor.İşbirliğini ve inovasyonu teşvik etmek:
Bankalar, fintekler, e-ticaret platformları ve teknoloji sağlayıcıları arasında veri paylaşımı ve ortak proje kültürü güçlendikçe, katma değerli çözümler daha hızlı ortaya çıkacak. Trendyol, Baykar ve uluslararası ortaklarla planlanan yeni fintech platformu buna iyi bir örnek olarak öne çıkıyor.Teknolojiyi sorumlu kullanmak:
Şeffaflık, hesap verebilirlik ve önyargıların azaltılması gibi “güvenilir yapay zeka” ilkeleri, finans gibi hassas alanlarda müşteri güvenini korumanın tek yolu.
Onur Faydacı ne mesaj verdi?
Mastercard Türkiye ve Azerbaycan Genel Müdürü Onur Faydacı, yapay zeka vizyonlarını anlatırken, Türkiye’deki 30. yıllarında geçmişten aldıkları güçle önümüzdeki 30 yılı şekillendirecek teknolojilere odaklandıklarını vurguladı. Şirket, yeni “Yapay Zekâ İnisiyatifi” kapsamında akademik işbirlikleri, kamuoyu araştırmaları, sektör toplantıları ve yapay zeka tabanlı güvenlik ve ödeme ürünleriyle ekosisteme yön vermeyi hedefliyor.
Faydacı’nın mesajı, Türkiye’nin sadece yapay zeka teknolojilerini ithal eden değil, düzenlemeleri, yetenek havuzu ve yerli ürünleriyle bu alanı şekillendiren ülkeler arasına girebileceği yönünde okunabilir.