Enerji hatlarında yaşanan ve milyonlarca liralık zarara yol açan hırsızlık olaylarına karşı yapay zeka destekli yeni bir dönem başladı. Türk mühendisler tarafından geliştirilen Dinamik Akustik Sistem (DAS), yüksek gerilim hatlarındaki en küçük metal tıkırtısını bile analiz ederek ekipleri anında uyarıyor.
Türkiye’nin dört bir yanını saran dev elektrik iletim hatları artık yalnızca fiziksel önlemlerle değil, “duyan” bir teknolojiyle korunuyor. Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı, özellikle yüksek gerilim hatlarından parça çalınmasıyla yaşanan enerji kesintileri ve arz güvenliği risklerine karşı kapsamlı bir adım attı. TEİAŞ ile Bilkent Üniversitesi iş birliğiyle geliştirilen DAS, 76 bin kilometreden fazla hattı saniye saniye izliyor.
En küçük metal sesi bile tehdit olarak algılanıyor
Sistemin temelinde, iletim hatlarına entegre edilen yüksek hassasiyetli sensörler yer alıyor. Bu sensörler yalnızca ses toplamakla kalmıyor, aynı zamanda gelişmiş bir analiz merkezi gibi çalışıyor. Yapay zeka destekli yazılım sayesinde rüzgar, yağmur ya da kuş sesleri; tornavida, çekiç veya matkap gibi aletlerden çıkan seslerden net biçimde ayırt edilebiliyor.
Yerli ve milli imkanlarla geliştirilen sistem, direkte oluşan en küçük metal tıkırtısını dahi potansiyel bir tehdit olarak değerlendirerek merkezi kontrol birimine raporluyor. Böylece hırsızlık girişimleri henüz gerçekleşme aşamasındayken tespit edilebiliyor.
Hırsızın koordinatı anında ekiplerle paylaşılıyor
DAS, yalnızca alarm üretmekle yetinmiyor. Şüpheli bir durum algılandığında olayın gerçekleştiği noktanın tam koordinatları anında paylaşılıyor. Bilgi, doğrudan TEİAŞ saha ekiplerine ve güvenlik güçlerine iletiliyor. Bu sayede geniş ve zorlu arazilerde arama yapmak yerine, ekipler sistemin işaret ettiği noktaya doğrudan yönlendiriliyor. Yetkililere göre bu yöntem, müdahale süresini ciddi ölçüde kısaltmış durumda.
76 bin kilometrelik dijital kalkan
Aralık ayı sonu itibarıyla Türkiye genelinde 2 bini aşkın yüksek gerilim hattının tamamı Dinamik Akustik Sistem ile donatıldı. Toplamda 76 bin 701 kilometrelik alanı kapsayan bu dijital güvenlik ağı, elektrik iletim altyapısının kesintisiz çalışması açısından kritik bir rol üstleniyor.
Tamamı Türk mühendislerin Ar-Ge çalışmalarıyla geliştirilen DAS; donanımı, yazılımı ve yapay zeka destekli analiz kabiliyetiyle enerji altyapısının korunmasında yeni bir dönemin kapısını aralıyor.