ABD’de Trump yönetimi, ülkenin en büyük elektrik şebekesinin kapasitesini artırmak için teknoloji şirketlerinden 15 milyar dolar değerinde enerji santrali yatırımı yapmalarını istiyor. Ancak şirketlerin bu kapasiteye fiilen ihtiyaç duymayabileceği belirtiliyor.
15 yıllık üretim sözleşmeleri gündemde
Beyaz Saray ve birkaç eyalet valisi, PJM Interconnection adlı bölgesel şebeke operatörünün yeni enerji üretim kapasitesi için 15 yıllık sözleşmeleri kapsayan bir ihale düzenlemesini talep etti. Yönetim, büyük teknoloji şirketlerinin bu ihalelere katılmasını istiyor. Bu talebin arkasında, veri merkezlerinden gelen elektrik talebinin önümüzdeki on yıl içinde üç katına çıkacağı öngörüsü bulunuyor.
PJM’den temkinli yanıt
13 eyalette faaliyet gösteren ve 65 milyondan fazla kişiye hizmet veren PJM, konuyla ilgili yaptığı açıklamada “ilke beyanını” incelediğini ve planlama sürecinin sonuçlarını yakında paylaşacağını duyurdu. Ancak kurumun, yönetimin bu konuda baskı yapmasından rahatsız olduğu ifade ediliyor. PJM sözcüsü Jeffrey Shields, Bloomberg’e yaptığı açıklamada “Bu konuda söyleyecek çok şeyimiz yok. Yarın yapılacak etkinliğe davet edilmedik ve katılmayacağız.” dedi.
Artan elektrik fiyatları ve veri merkezi baskısı
PJM bölgesinde 2025 yılı elektrik fiyatları, bir önceki yıla göre yüzde 10–15 oranında arttı. Son on yılda bölgedeki elektrik talebi yüzde 10 yükselirken, 2027’ye kadar ek yüzde 6,5 artış bekleniyor.
Artışın başlıca nedeni, yapay zekâ ve veri merkezlerinin hızla artan enerji ihtiyacı olarak gösteriliyor. Bunun yanında, doğalgaz fiyatlarındaki yükseliş de önemli bir etken. PJM’in bağımsız izleme kuruluşu Monitoring Analytics’e göre, 2025 fiyat artışlarının yaklaşık yüzde 60’ı yüksek fosil yakıt fiyatlarından kaynaklanıyor.
Fosil yakıt yatırımları tartışma konusu
Yeni enerji santrallerinin inşası uzun yıllar ve yüz milyonlarca dolar gerektiriyor. Uzmanlara göre, bu yatırımların geri dönüş süresi uzun olduğundan birçok enerji şirketi yeni fosil yakıtlı tesislere sıcak bakmıyor. Yapay zekâ talebi düşerse, bu santrallerin atıl kalma riski bulunuyor.
Teknoloji şirketleri ise geleneksel enerji yatırımları yerine yenilenebilir kaynaklara yöneliyor. Güneş enerjisi ve batarya sistemleri, kısa sürede devreye alınabilmeleri ve aşamalı yatırım olanağıyla öne çıkıyor.
Uzman görüşü: “Yapay zekâ enerjiyi yeniden tanımlıyor”
Enerji ekonomisti Dr. Michael Porter, süreci şöyle değerlendiriyor:
“Veri merkezleri ve yapay zekâ uygulamaları, enerji talebinin doğasını değiştirdi. Ancak bu talebi geleneksel fosil yakıtlarla karşılamaya çalışmak, uzun vadede ekonomik risk yaratabilir. Yenilenebilir enerji, esneklik ve maliyet avantajı açısından teknoloji sektörünün iş modeline daha uygun.”
Arka plan: PJM Interconnection nedir?
PJM Interconnection, ABD’nin doğu ve orta bölgelerinde 13 eyaleti kapsayan, 65 milyondan fazla kişiye elektrik tedarik eden bağımsız bir enerji şebekesi operatörüdür. 1927’de kurulan PJM, elektrik üreticileri ve tüketicileri arasında enerji arz-talep dengesini sağlamakla görevlidir. Kurum, aynı zamanda piyasa düzenlemeleri, kapasite ihaleleri ve bölgesel enerji planlamasından sorumludur.