5G teknolojisi, Türkiye’de akıllı şehirler, ulaşım, enerji, afet yönetimi ve kentsel dönüşüm alanlarında büyük değişim yaratacak. İTÜ detayları paylaştı.
Türkiye’de 1 Nisan 2026’dan itibaren kullanıma sunulması planlanan 5G teknolojisi, şehir yönetiminden ulaşım altyapısına, enerji verimliliğinden afet yönetimine kadar pek çok alanda köklü dönüşümlerin önünü açacak. 5G alanında Türkiye’de öncülük eden kurumlar arasında yer alan İstanbul Teknik Üniversitesinin (İTÜ) Rektör Yardımcısı Prof. Dr. Lütfiye Durak Ata, yeni nesil mobil haberleşmenin ülkenin akıllı şehirler hedefinde kritik bir rol üstleneceğini söyledi.
5G, Türkiye’de yeni bir dijital dönüşüm dönemini başlatacak
İTÜ, 15 Nisan 2024’ten bu yana 5G test altyapısını aktif olarak kullanan ilk yükseköğretim kurumları arasında bulunuyor. Prof. Dr. Ata, 2026 itibarıyla ülke genelinde aktive edilecek 5G’nin yalnızca mobil internet hızını artırmakla kalmayacağını, aynı zamanda veri toplama, büyük veri analitiği, yapay zekâ destekli karar sistemleri ve nesnelerin interneti (IoT) gibi teknolojilerle şehirleri daha verimli ve duyarlı hâle getireceğini belirtti.
Ata, “5G teknolojilerinin ülkemizin akıllı şehirler vizyonunda hızlandırıcı görev üstleneceğini net olarak söyleyebiliriz.” dedi.
Ulaşım ve trafik yönetimi anlık veri sayesinde dönüşecek
5G’nin sağladığı ultra düşük gecikme süresi sayesinde trafik yönetiminde gerçek zamanlı iletişim mümkün olacak.
Prof. Dr. Ata, araçların, yayaların ve trafik altyapısının anlık haberleşmesiyle:
- yoğunluğun saniyeler içinde algılanabileceğini,
- trafik akışının dinamik biçimde düzenlenebileceğini,
- kaza risklerinin belirgin şekilde azalacağını aktardı.
Uzaktan sürüş ve otonom araç teknolojilerinin de 5G sayesinde daha güvenilir hâle geleceğini söyleyen Ata, hızlı veri iletimiyle ulaşım sürelerinin kısalacağını ve yakıt tüketiminin optimize edileceğini vurguladı.
Enerji yönetimi ve akıllı şebekeler 5G ile güçlenecek
Enerji verimliliğinin artırılmasında 5G’nin belirleyici olacağını ifade eden Ata, yüksek bağlantı kapasitesi sayesinde şebeke yönetiminin gerçek zamanlı yapılabileceğini söyledi.
Bu sayede:
- yenilenebilir enerji santralleri ile tüketim noktaları arasında kesintisiz veri akışı sağlanabilecek,
- enerji talebi daha doğru şekilde tahmin edilebilecek,
- otomasyon ve anlık tepki mekanizmalarıyla şebeke verimliliği artırılabilecek.
Afet yönetimi için kritik önem taşıyor
Prof. Dr. Ata, 5G’nin afet yönetimi süreçlerini de kökten değiştireceğini belirtti. Erken uyarı sistemlerinin güçleneceğini ifade eden Ata, su baskını sensörlerinden orman yangını kameralarına kadar farklı sensörlerin kritik veriyi gecikmesiz şekilde ilgili birimlere ileteceğini söyledi.
5G’nin ağ dilimleme özelliği sayesinde, afet anlarında kesintisiz ve öncelikli iletişim hatları oluşturulabilecek.
Kentsel dönüşümde sensörler ve dijital ikiz dönemi
Ata, 5G altyapısıyla binaların yapısal durumunun sensörler aracılığıyla sürekli izlenebileceğini, şehirlerin dijital ikizlerinin oluşturularak altyapı planlaması ve imar çalışmalarının veri odaklı yapılabileceğini ifade etti.
Bu uygulamalar sayesinde daha sürdürülebilir, güvenli ve yaşanabilir kent modellerinin geliştirilmesi hedefleniyor.
Siber güvenlik önem kazanacak
5G ile milyonlarca IoT cihazının aynı anda haberleşeceğini hatırlatan Ata, siber güvenlik önlemlerinin kritik öneme sahip olduğunu söyledi. Güvenli bir akıllı şehir altyapısı için:
- güçlü şifreleme,
- kimlik doğrulama,
- güvenli bağlantı protokolleri,
- düzenli yazılım güncellemeleri
gibi önlemlerin zorunlu olduğunu ifade etti.
6G ve yapay zekâ destekli ağ teknolojileri 2030’larda hayatımıza girecek
Mobil iletişim teknolojilerinin her 10 yılda bir büyük sıçrama yaşadığını vurgulayan Ata, 2030’larda 6G ve yapay zekâ entegre ağ çözümlerinin devreye girmesinin beklendiğini söyledi.
Başlıca 6G yenilikleri arasında:
- yeniden konfigüre edilebilir akıllı yüzeyler,
- uydu destekli haberleşme çözümleri,
- bütünleşik algılama ve iletişim sistemleri
bulunuyor.
Bu teknolojilerin Ar-Ge süreçlerinin sürdüğünü belirten Ata, araştırma sonuçlarının standartlara dönüşmesiyle 6G’ye geçişin hızlanacağını ifade etti.
İTÜ’de 5G destekli otonom otobüs projesi yürütülüyor
İTÜ Ayazağa Yerleşkesinin Türkiye’nin ilk 5G kampüslerinden biri olduğunu hatırlatan Ata, özel sektör ve akademi iş birliğiyle kurulan açık 5G sahasının araştırma ve test imkanlarını genişlettiğini aktardı.
Ata, kampüste 5G altyapısıyla desteklenen otonom otobüs projesinin aktif olarak test edildiğini, bunun dışında cihazlar arası iletişim, akıllı şehir uygulamaları ve ekolojik izleme gibi çeşitli projelerin sürdüğünü belirtti.