Tayvan, ABD’de yarı iletken üretimini güçlendirmeyi hedefleyen kapsamlı bir ticaret anlaşması kapsamında 250 milyar dolarlık doğrudan yatırım yapacağını açıkladı. Anlaşma, Trump administration döneminde duyurulurken, ABD’nin kritik çip üretiminde dışa bağımlılığını azaltma hedefinin önemli bir parçası olarak öne çıkıyor.
Yatırımlar yarı iletken, enerji ve yapay zekayı kapsıyor
ABD Ticaret Bakanlığı’nın açıklamasına göre, Tayvanlı yarı iletken ve teknoloji şirketleri ABD’de yarı iletkenler, enerji ve yapay zekâ (AI) üretimi ile inovasyonuna yönelik yatırımlar gerçekleştirecek. Anlaşmanın ayrıntıları U.S. Department of Commerce tarafından paylaşıldı. Söz konusu yatırımların hangi zaman aralığında tamamlanacağına dair net bir takvim ise açıklanmadı.
Tayvan’ın halihazırda küresel yarı iletken üretiminin yarıdan fazlasını gerçekleştirdiği biliniyor. Bu nedenle anlaşma, yalnızca ekonomik değil, aynı zamanda stratejik bir adım olarak değerlendiriliyor.
250 milyar dolarlık kredi garantisi de masada
Doğrudan yatırımlara ek olarak Tayvan, ABD’deki yarı iletken ve teknoloji yatırımlarını desteklemek amacıyla ilave 250 milyar dolarlık kredi garantisi sağlamayı da taahhüt etti. Bu garanti, ilerleyen dönemde yeni fabrika yatırımları ve kapasite artırımlarının önünü açmayı hedefliyor.
ABD de Tayvan’a yatırım yapacak
Anlaşma çift taraflı bir yapı taşıyor. ABD, karşılığında Tayvan’da yarı iletken, savunma, yapay zekâ, telekomünikasyon ve biyoteknoloji alanlarında yatırım yapacak. Ancak ABD tarafının bu yatırımlar için ayıracağı toplam bütçeye ilişkin herhangi bir rakam paylaşılmadı.
“Yabancı tedarik zincirlerine bağımlılık risk oluşturuyor”
Anlaşma, ABD yönetiminin yayımladığı ve yarı iletken üretiminin yeniden ülke içine taşınmasının zaman alacağını kabul eden bir başkanlık bildirgesinin hemen ardından geldi. Bildirgede, ABD’de üretilen yarı iletkenlerin toplam üretimin yalnızca yüzde 10’unu oluşturduğuna dikkat çekildi.
Açıklamada, “Yabancı tedarik zincirlerine olan bu bağımlılık, ciddi bir ekonomik ve ulusal güvenlik riski oluşturuyor. Yarı iletkenlerin modern ekonomi ve ulusal savunmadaki temel rolü göz önüne alındığında, ithalata dayalı tedarik zincirlerinde yaşanacak bir aksama, ABD’nin sanayi ve askeri kapasitesini zorlayabilir” ifadeleri yer aldı.
Yeni tarifeler yolda
Aynı bildirgede, bazı gelişmiş AI çiplerine yüzde 25 oranında gümrük vergisi uygulanacağı da duyuruldu. ABD yönetimi, Tayvan ile yapılan bu anlaşma gibi diğer ülkelerle yürütülen ticaret görüşmeleri tamamlandıktan sonra ek yarı iletken tarifelerinin gündeme gelebileceğini belirtti.